Máy tính Độ trễ RAM (RAM Latency)

Hai con số trên hộp RAM kéo theo hai hướng ngược nhau: tốc độ đếm số lần truyền dữ liệu, còn độ trễ CAS đếm số chu kỳ xung nhịp — và một chu kỳ kéo dài khác nhau ở mỗi mức tốc độ. Đó là lý do DDR5-6000 CL30 và DDR4-3200 CL16, hai thông số trông chẳng giống nhau chút nào, lại cùng phản hồi trong đúng 10 nanogiây — và cũng là lý do vì sao chỉ đánh giá một kit qua con số CAS khiến RAM mới trông tệ hơn RAM cũ. Quy đổi sang nanogiây đặt mọi kit, dù là DDR4 hay DDR5, lên cùng một thước đo công bằng.

Cách tính hoạt động

Độ trễ CAS (CL) là số chu kỳ xung nhịp bộ nhớ trôi qua giữa lúc bộ điều khiển yêu cầu một cột dữ liệu và lúc module bắt đầu truyền dữ liệu đó. Để chuyển chu kỳ thành thời gian, ta cần biết độ dài của một chu kỳ, và đây chính là chỗ marketing gây nhầm lẫn: DDR nghĩa là double data rate (tốc độ dữ liệu gấp đôi), tức hai lần truyền trên mỗi nhịp xung, nên một kit được bán với tên “6000 MHz” thực chất chạy xung nhịp 3000 MHz và cách viết đúng phải là 6000 MT/s (triệu lần truyền mỗi giây). Vì vậy một chu kỳ kéo dài 2000 ÷ tốc độ nanogiây, cho ra công thức: độ trễ thực (ns) = CL × 2000 ÷ tốc độ (MT/s). Băng thông cũng tính từ cùng bảng thông số đó — mỗi lần truyền di chuyển 64 bit, nên thông lượng tối đa trên mỗi kênh là tốc độ × 8 byte: 25.6 GB/s cho DDR4-3200, 48 GB/s cho DDR5-6000.

Các kit phổ biến theo độ trễ thực

Một vài cấu hình phổ biến khi đưa qua công thức trên. Hãy để ý cách các tốc độ JEDEC mặc định mà bộ nhớ khởi động trước khi bật XMP/EXPO — DDR4-2666 CL19, DDR5-4800 CL40 — nằm ở đáy bảng dù các con số trên hộp trông khá ổn:

Thế nào là độ trễ tốt?

Dưới 10 ns là mức của dân chơi RAM chuyên sâu, 10–11 ns là nơi các kit đáng tiền nhất của cả hai thế hệ hội tụ, và bất cứ mức nào trên 13 ns thường có nghĩa bộ nhớ đang chạy ở profile dự phòng JEDEC thay vì đúng thông số đã công bố. Có hai lưu ý: chênh lệch một hai nanogiây dễ đo hơn là dễ cảm nhận, và đây chỉ là phần CAS trong cả một hành trình dài hơn — toàn bộ quá trình từ khi CPU cache miss đến khi dữ liệu đến nơi mất 50–100 ns nếu tính cả bộ điều khiển bộ nhớ và việc kích hoạt hàng (row activation). Nhưng CAS tính bằng nanogiây chính là phần bạn có thể lựa chọn khi mua hàng, và là cách so sánh một-con-số công bằng nhất giữa các kit.